Dấu Hiệu Trẻ Bị Cận Thị Sớm Phụ Huynh Không Cẩn Bỏ Qua

Nhiều phụ huynh chỉ phát hiện con bị cận khi cô giáo nhắn con không rõ bảng, hoặc khi con đã phải dụi mắt rất nhiều. Trong khi đó, cận cảnh ở trẻ em thường khởi động từ khoảng 6 đến 14 tuổi, và những dấu hiệu đầu tiên lại khá kín đáo. Bài viết này giúp bạn nhận biết sớm các dấu hiệu, nắm được tinh thần hợp lý, và hiểu vì sao các chuyên gia ngày càng quan tâm đến chỉ số xâu nhãn cầu thay vì chỉ nhìn vào số cận.

Cận thị ở trẻ em tại Việt Nam: vài con số đáng chú ý

Theo Bộ Y tế, Việt Nam hiện có khoảng 5 triệu trẻ em mắc bệnh khúc xạ, tương đương 30-40% trẻ em trong độ tuổi đến trường, trong đó cận thị tỷ lệ sử dụng tối đa. Khảo sát của Bệnh viện Mắt Trung Quốc tại một số trường tiểu học và cơ sở trung học ở TP.HCM năm 2023 ghi nhận tỷ lệ trẻ mắc tật khúc xạ đạt 75,6%, trong đó cận thị sử dụng 52,7% số trẻ được khảo sát.

Các bác sĩ nhãn khoa cũng lưu ý nhiều trẻ chỉ được đưa đi khám khi thị lực giảm rõ hoặc cận cận tăng nhanh, việc kiểm soát trở nên khó khăn hơn.

Những dấu hiệu trẻ có thể được nhìn thấy

Trẻ nhỏ thường không biết diễn đạt rằng mình nhìn mờ. Thay vào đó, trẻ tự điều chỉnh hành vi để nhìn rõ hơn. Các tài liệu y khoa quốc tế và các bác sĩ nhãn khoa mô tả những dấu hiệu thường gặp sau:

• Nheo mắt khi nhìn xa , ví dụ khi nhìn bảng, biển hiệu hoặc màn hình tivi
• Ngồi sát tivi hoặc Yêu cầu lại gần màn hình hơn bình thường
• Cầm sách, điện thoại, máy tính bảng dí sát mặt
• Hay dụi mắt, chớp mắt nhiều , đôi khi nước mắt chảy ra
• Đau đầu hoặc mỏi mắt , ít nhất là sau khi đọc sách hoặc sử dụng thiết bị điện tử
• Khó kiểm tra chữ trên bảng ở lớp, chép bài chậm hoặc sai
• Kết quả học tập hoặc tập trung giảm mà chưa xác định được nhân nguyên

Lưu ý: những dấu hiệu trên cũng có thể gặp ở các vấn đề thị lực khác ngoài tầm nhìn (như viễn thị, loạn thị). Vì vậy, cách đúng nhất khi thấy dấu hiệu là đưa trẻ đi đo mắt, không nên tự kết luận.

Khi nào nên đưa trẻ đi bệnh mắt?

Các bác sĩ khoa Mắt tại Việt Nam khuyến khích lịch khám mắt cho trẻ như sau:

• Lần đầu khi trẻ được khoảng 6 tháng tuổi
• Khám lại lúc 3 tuổi và lúc 6 tuổi (trước khi vào lớp 1)
• Khám đầu vào mỗi năm học mới
• Đeo kính trẻ nên khám phá khoảng thời gian 6 tháng một lần

Ngoài ra các phòng trên, hãy đưa trẻ đi đo ngay khi nhận được bất kỳ dấu hiệu nào ở phần trước, hoặc khi gia đình có bố mẹ bị cận (trẻ có bố mẹ cận thị được ghi nhận là có nguy cơ cận cao hơn).

Vì sao đo chỉ số chưa đủ?

Cận thị xảy ra khi nhãn cầu dài hơn mức cần thiết (hoặc giác mạc quá cong), tạo ánh sáng hội tụ trước ảo giác. Nói cách khác, ở nhiều trẻ cận thị, “mắt đang dài ra”.

Trục nhãn cầu (axis length) là chiều dài nhãn cầu tính từ phía trước đến phía sau mắt. Theo các tài liệu chuyên môn về quản lý tầm nhìn:

• Hội thị Cận Quốc tế (Viện Cận thị Quốc tế – IMI) (chứ không chỉ độ cận) liên quan tới các biến chứng ở đáy mắt như thoái hoá hoàng điểm cận thị.
• Nghiên cứu cũng ghi nhận chiều dài trục nhãn cầu là yếu tố dự báo nhất quán cho nguy cơ biến chứng khi cận thị tăng nặng.
• IMI khuyến nghị dùng máy đo sinh trắc quang học không tiếp xúc để đo trục nhãn cầu, vì cho tốc độ quay lại tốt hơn so với đo siêu âm.
• Tốc độ dài của trục bình thường ở trẻ em được ước tính vào khoảng 0,1 mm mỗi năm; 40%.

Một điểm cần nêu rõ để bạn hiểu đúng: IMI chính, hiện chưa có hệ thống tiêu chuẩn nhất để khẳng định thế nào là “dài trục nhanh bất thường” ở từng cá nhân. Vì vậy, chỉ số trục nhãn cầu không phải là con số để phụ huynh tự đánh giá, mà là dữ liệu để bác sĩ hoặc chuyên gia khúc xạ theo dõi thời gian, so sánh qua các lần đo và kết hợp với khúc xạ, độ giác giác, tuổi và tiền sử gia đình.

Khi nào nên có thể đo tốc độ trục nhãn cầu cho trẻ?

Không có một tuổi bắt buộc cho tất cả trẻ em. Bạn nên có thể đo và theo dõi trục trặc khi:

• Trẻ đã được xác định rõ ràng và cần theo dõi tiến trình phát triển theo thời gian
• Độ cận của trẻ tăng nhanh qua các lần đo
• Trẻ có bố mẹ cận thị hoặc có nhiều dấu hiệu cận thị sớm
• Gia đình muốn có dữ liệu chi tiết hơn để cùng chuyên gia xây dựng phương án chăm sóc thị lực phù hợp

Tại Mắt Kính Hoàng Hà, hệ thống ESSILOR ARK Biometer Combo (ABC) cho phép đo khúc xạ, giác giác giác độ, chiều dài xẹp nhãn cầu và các chỉ số sinh trắc học khác nhau trong một lần đo tự động, không xâm lấn. Đây là công cụ theo dõi hỗ trợ; công việc mong đợi và điều chỉnh chỉ số vẫn thuộc về bác sĩ nhãn khoa. Bây giờ đây là Combo sinh trắc học ARK

Thói quen thường ngày giúp bảo vệ mắt trẻ

Các bác sĩ và tổ chức y tế thường xuyên khuyến nghị:

• Tăng thời gian hoạt động ngoài trời — được nhiều khuyến mãi vì ánh sáng tự nhiên có liên quan tới việc làm chậm thị
• Giữ khoảng cách đọc, viết hợp lý , khoảng 25-30 cm từ mắt đến sách, ngồi học đúng tư thế
• Liên tục sử dụng thiết bị điện tử ; áp dụng quy tắc 20-20-20: cứ 20 phút nhìn gần thì nhìn xa khoảng 6 mét (20 feet) trong 20 giây
• Không đọc sách khi thiếu ánh sáng , đảm bảo đủ ánh sáng khi học
• Khám mắt định kỳ để phát hiện sớm và theo dõi đúng cách

Đặt lịch đo mắt cho bé tại Hoàng Hà Optical

Đội ngũ kỹ thuật viên khúc xạ tại Hoàng Hà được đào tạo bài bản tại Bệnh viện Mắt TP.HCM, sẵn sàng tư vấn và đo mắt cho trẻ tại các chi nhánh ở TP.HCM đi Cần Thơ.

• Đường dây nóng: 0967 766 141 – 028 679 6262
• Giờ: 8:30 sáng – 21:30 tối (Thứ Hải – Chủ Nhật)
• Xem địa chỉ chi nhánh gần bạn
• [Đặt lịch đo mắt]

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mấy tuổi có thể được xem? Gần thị giác khởi phát trong độ tuổi đi học, khoảng 6 đến 14 tuổi, nhưng cũng có trẻ nhỏ hơn hoặc lớn hơn. Nếu tìm thấy dấu hiệu bất thường ở bất kỳ độ tuổi nào, hãy đưa trẻ đi đo mắt.

Con tôi chưa mờ mắt thì có cần đo không? Co. Trẻ thường không nhận ra mình nhìn mờ. Khám định kỳ theo các loại tiền tuổi giúp phát hiện sớm khi trẻ chưa có biểu hiện rõ ràng.

Đo trụ cầu nhãn có đau hay mất nhiều thời gian không? Máy đo sinh trắc quang học là phương pháp không tiếp xúc, tự động và không xâm lấn. Thời gian đo cụ thể phụ thuộc vào hoạt động hợp lý của trẻ và quy trình tại từng cơ sở.

Chỉ số chiều dài trục nhãn cầu bao nhiêu là bình thường? Không có số chung cho mọi trẻ em, vì trục dài thay đổi theo tuổi, giới tính và chủng tộc. Quan trọng hơn là theo dõi sự thay đổi qua từng lần đo tương tự với các chỉ số khác, do bác sĩ hoặc thành viên khúc xạ đánh giá chuyên nghiệp.

Có thể làm chậm tầm nhìn cho trẻ không? Hiện có nhiều biện pháp được các hiệp hội nhãn khoa quốc tế đề cận (trống kính chuyên biệt, thuốc, kính áp tròng, điều chỉnh thói quen sinh hoạt…). Việc lựa chọn phương pháp nào cần có sự tư vấn của bác sĩ nhãn khoa dựa trên tình trạng cụ thể của từng trẻ.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế dự đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ nhãn khoa.

tham khảo

• Bộ Y tế, thông tin qua báo Nhân Dân: “Cận thị học đường gia tăng, cần phát hiện sớm và kiểm soát từ trẻ nhỏ”
• Khảo sát Bệnh viện Mắt Trung Quốc tại Hà Nội (2020) và TP.HCM (2023), qua VnEconomy: “Tỷ lệ mắc tật khúc xạ ở trẻ em Việt Nam ngày càng tăng”
• Khuyến cáo lịch khám mắt của khoa Mắt Bệnh viện Nhi Trung ương và Bệnh viện Đa khoa Hà Đông, qua báo Lào Cai và VnEconomy
• Bệnh viện Mắt Hà Nội, khuyến mãi khoảng cách đọc 25-30 cm, qua Thương hiệu & Công luận
• Viện Cận thị Quốc tế (IMI), Hướng dẫn Quản lý Lâm sàng (2019), xem thêm thông tin về Hồ sơ Cận thị của Kate Gifford (nay thuộc IMI) theo Contact Lens Spectrum (2024)
• Bài đánh giá về quản lý cận thị: “Tầm quan trọng của việc đo chiều dài trục nhãn cầu trong quản lý cận thị”
• Bài tổng quan trên tạp chí Children (PMC11854562) về đo xâu nhãn cầu trong quản lý cận thị ở trẻ em
• WebMD (tham khảo American Academy of Pediatrics, Mayo Clinic): dấu hiệu cận thị ở trẻ và độ tuổi khởi phát
• All About Vision, UCLA Health, Stony Brook Medicine: dấu hiệu nhận biết và khuyến nghị sinh hoạt